اتکا به پیرمردها جواب نداد/ ایران تاوان ترکیب اشتباه و سردرگمی تاکتیکی را داد

سید سجاد موسوی| به گزارش خبرنگار خبری خبربین آنلاین ،تیم ملی فوتبال ایران در شرایطی که می‌توانست با کسب سه امتیاز برابر نیوزیلند، مسیر صعود خود را تا حد زیادی هموار کند، به تساوی ۲ بر ۲ رضایت داد تا حالا در گروهی که بلژیک و مصر نیز حضور دارند، با چالشی جدی روبه‌رو شود. نتیجه‌ای که بیش از آنکه حاصل قدرت حریف باشد، محصول اشتباهات فنی، انتخاب‌های بحث‌برانگیز کادر فنی و ناتوانی تیم ملی در اجرای یک برنامه تاکتیکی متناسب با شرایط مسابقه بود.

امیر قلعه‌نویی و همکارانش در حالی به استقبال این مسابقه رفتند که نیوزیلند روی کاغذ آسان‌ترین حریف ایران در مرحله گروهی محسوب می‌شد. با این حال تیم ملی نه‌تنها نتوانست جریان بازی را در اختیار بگیرد، بلکه در بخش‌هایی از مسابقه تحت فشار قرار گرفت و دو مرتبه نیز از حریف عقب افتاد. مسئله‌ای که زنگ خطر را پیش از دیدارهای حساس برابر بلژیک و مصر به صدا درآورده است.

بخش مهمی از انتقادها متوجه نیمکت تیم ملی است. ترکیب ابتدایی ایران از همان دقایق نخست نشانه‌های کمبود تحرک، کندی در انتقال بازی و ضعف در بازگشت‌های دفاعی را نمایان کرد. اصرار بر استفاده از چند بازیکن باتجربه اما پا به سن گذاشته، باعث شد تیم ملی در نبردهای سرعتی و دوندگی‌های مداوم از حریف عقب بماند. جام جهانی عرصه‌ای نیست که صرفاً با اتکا به تجربه بتوان در آن موفق شد؛ آمادگی بدنی، سرعت تصمیم‌گیری و توان اجرای برنامه‌های پرفشار تاکتیکی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ مؤلفه‌هایی که ایران در بخش‌هایی از مسابقه فاقد آن بود.

از منظر فنی نیز تیم ملی نمایش امیدوارکننده‌ای ارائه نکرد. فاصله میان خطوط دفاع، هافبک و حمله در بسیاری از دقایق زیاد بود و همین موضوع باعث شد ارتباط میان بازیکنان مختل شود. گردش توپ در میانه میدان کند و قابل پیش‌بینی بود و ایران برای رسیدن به دروازه حریف بیش از اندازه به ارسال از جناحین وابسته شد. در مقابل، نیوزیلند با برنامه‌ای ساده اما منظم، بارها از فضاهای پشت مدافعان و فاصله میان خطوط ایران استفاده کرد و نشان داد که برای متوقف کردن تیم ملی برنامه مشخصی در اختیار دارد.

با این وجود، رامین رضاییان یکی از معدود بازیکنانی بود که در سطح یک مسابقه جام جهانی ظاهر شد. مدافع راست باتجربه ایران علاوه بر گلزنی، در طول مسابقه فعال‌ترین بازیکن تیم ملی بود و در فاز هجومی و دفاعی عملکردی قابل قبول ارائه داد. دوندگی مستمر، حضور مؤثر در حملات و انگیزه بالای او باعث شد بسیاری از حملات ایران از سمت راست شکل بگیرد. رضاییان نشان داد تجربه زمانی ارزشمند است که با آمادگی بدنی و تعهد تاکتیکی همراه باشد.

در سوی دیگر، مهدی طارمی یکی از ناامیدکننده‌ترین نمایش‌های خود با پیراهن تیم ملی را به ثبت رساند. مهاجمی با این میزان تجربه بین‌المللی باید در مسابقاتی از این دست نقش رهبر فنی تیم را ایفا کند، اما طارمی نه در خلق موقعیت موفق بود، نه در حفظ توپ و نه در ایجاد برتری عددی برای سایر بازیکنان. او نتوانست از تجربه بالای خود برای مدیریت جریان مسابقه بهره ببرد و در نهایت نیز کادر فنی تصمیم گرفت او را از زمین خارج کند؛ تصمیمی که خود گویای عملکرد کم‌فروغ این مهاجم باتجربه بود.

تساوی بلژیک و مصر باعث شده شرایط گروه بیش از پیش پیچیده شود. هر چهار تیم با یک امتیاز در جدول حضور دارند و همین مسئله باعث خواهد شد بلژیک و مصر با حداکثر انگیزه مقابل ایران قرار بگیرند. در چنین شرایطی دیگر هیچ حاشیه امنی برای تیم ملی وجود ندارد و هر اشتباه می‌تواند بهای سنگینی داشته باشد.

اکنون بزرگ‌ترین وظیفه کادر فنی، نه ایجاد تغییرات احساسی بلکه اصلاح ساختار تاکتیکی تیم است. مسابقه با نیوزیلند نشان داد ایران در آرایش فعلی، به‌ویژه هنگام از دست دادن توپ، دچار گسست میان خطوط می‌شود. فاصله زیاد میان هافبک‌های مرکزی و مدافعان، بارها فضایی ایجاد کرد که حریف با کمترین تعداد پاس به پشت خط میانی ایران برسد. این نقطه ضعف مقابل تیمی مانند بلژیک می‌تواند به یک تهدید جدی تبدیل شود.

به نظر می‌رسد مناسب‌ترین آرایش برای دیدار بعدی، سیستم ۱-۴-۱-۴ یا ۱-۴-۵ باشد؛ سیستمی که در آن یک هافبک تدافعی ثابت وظیفه پوشش فضای مقابل مدافعان را بر عهده داشته باشد و دو هافبک مرکزی نیز با دوندگی بالا مانع از شکل‌گیری حملات مستقیم بلژیک شوند. ایران در چنین مسابقه‌ای نباید به مالکیت توپ فکر کند؛ هدف اصلی باید بستن نیم‌فضاها، فشرده نگه داشتن خطوط و وادار کردن حریف به ارسال از کناره‌ها باشد.

در فاز هجومی نیز تیم ملی باید از اصرار بر بازی ایستا و ارسال‌های متعدد فاصله بگیرد. مقابل نیوزیلند بارها مشاهده شد که گردش توپ کند و قابل پیش‌بینی است و مهاجمان با فاصله زیاد از هافبک‌ها قرار می‌گیرند. برابر بلژیک، تنها راه خلق موقعیت، انتقال سریع توپ پس از توپ‌گیری و استفاده از ضدحملات سه یا چهار نفره خواهد بود. هرچه زمان مالکیت ایران کمتر و سرعت انتقال بیشتر باشد، شانس موفقیت نیز افزایش پیدا می‌کند.

شاید پس از توقف برابر نیوزیلند صحبت از پیروزی مقابل بلژیک خوش‌بینانه باشد، اما کسب یک تساوی دور از دسترس نیست؛ مشروط به آنکه امیر قلعه‌نویی از اشتباهات بازی نخست درس بگیرد، میانگین سنی ترکیب را کاهش دهد، به بازیکنان آماده‌تر میدان بدهد و به جای تکیه بر نام‌ها، تیمی منظم، فشرده و جنگنده را روانه میدان کند. جام جهانی جایی برای زندگی با خاطرات گذشته نیست؛ اینجا فقط آمادگی امروز نتیجه را رقم می‌زند.